Ultra-hypofractionated adjuvant breast radiotherapy: from clinical trials to 3DCRT/VMAT planning in daily practice

Karolina Sanocka; Ewelina Nowak; Zuzanna Wróblewicz

doi:10.21641/los.2026.2.1.300

Tom 23 Nr 3 (2026), Prace poglądowe

Tom 23 Nr 3 (2026)

Ultra-hipofrakcjonowana pooperacyjna radioterapia piersi: od badań klinicznych do planowania 3DCRT/VMAT w codziennej praktyce

Prace poglądowe

Opublikowane 16-07-2026

Karolina Sanocka⁺⁻
Ewelina Nowak⁺⁻
Zuzanna Wróblewicz⁺⁻

Karolina Sanocka

Wielkopolskie Centrum Onkologii

Greater Poland Cancer Center

Ewelina Nowak

Greater Poland Cancer Center

Zuzanna Wróblewicz

Greater Poland Cancer Center

PDF

Słowa kluczowe

rak piersi
radioterapia uzupełniająca
hipofrakcjonowanie
radioterapia ultra-hipofrakcjonowana
FAST-Forward

Jak cytować

Sanocka, Karolina, Ewelina Nowak, i Zuzanna Wróblewicz. 2026. „Ultra-Hipofrakcjonowana Pooperacyjna Radioterapia Piersi: Od Badań Klinicznych Do Planowania 3DCRT VMAT W Codziennej Praktyce”. Zeszyty Naukowe WCO 23 (3). https://doi.org/10.21641/los.2026.2.1.300.

Abstrakt

W ostatnich latach standardy pooperacyjnej radioterapii piersi ulegały istotnym zmianom. Konwencjonalny schemat 50 Gy w 25 frakcjach został zastąpiony krótszymi schematami hipofrakcjonowanymi, z których najczęściej stosowany jest 40 Gy w 15 frakcjach. Wyniki badań FAST oraz, przede wszystkim, wieloośrodkowego badania fazy III FAST-Forward umożliwiły dalsze skrócenie czasu leczenia poprzez zastosowanie ultra-hipofrakcjonowanej radioterapii w pięciu frakcjach. Wykazano, że schemat 26 Gy w 5 frakcjach podawanych w ciągu jednego tygodnia jest nie gorszy od 40 Gy w 15 frakcjach pod względem 5-letniej kontroli miejscowej raka piersi, przy porównywalnym profilu późnych odczynów w tkankach zdrowych. Celem niniejszego artykułu przeglądowego jest przedstawienie radiobiologicznych podstaw stosowania ultra-hipofrakcjonowanej radioterapii piersi, ze szczególnym uwzględnieniem schematu 26 Gy w 5 frakcjach, oraz omówienie najważniejszych danych klinicznych z badań randomizowanych i obserwacyjnych. Zaprezentowano aktualne wytyczne towarzystw naukowych dotyczące stosowania schematów pięciofrakcyjnych w adjuwantowym leczeniu raka piersi oraz ich miejsce w obowiązujących standardach. Istotną część pracy stanowi przegląd praktycznych aspektów planowania leczenia z wykorzystaniem technik 3DCRT i VMAT, w tym ochrony narządów krytycznych (serca i płuc) oraz optymalizacji rozkładu dawki w piersi i ścianie klatki piersiowej. Szczególną uwagę poświęcono toksyczności późnej, wynikom kosmetycznym oraz potencjalnym korzyściom organizacyjnym i ekonomicznym wynikającym z wdrożenia ultra-hipofrakcjonowanych schematów radioterapii piersi w rutynowej praktyce klinicznej.

PDF

Bibliografia

1. Sung H, Ferlay J, Siegel RL, et al. Global cancer statistics 2020: GLOBOCAN estimates of incidence and mortality worldwide for 36 cancers in 185 countries. CA Cancer J Clin. 2021;71(3):209-249. doi:10.3322/caac.21660.

2. Whelan TJ, Pignol JP, Levine MN, et al. Long-term results of hypofractionated radiation therapy for breast cancer. N Engl J Med. 2010;362(6):513-520. doi:10.1056/NEJMoa0906260.

3. Haviland JS, Owen JR, Dewar JA, et al; START Trialists’ Group. The UK Standardisation of Breast Radiotherapy (START) trials of radiotherapy hypofractionation for treatment of early breast cancer: 10-year follow-up results of two randomised controlled trials. Lancet Oncol. 2013;14(11):1086-1094.

4. Budach W, Bölke E, Matuschek C. Hypofractionated radiotherapy as adjuvant treatment in early breast cancer: a review and meta-analysis of randomized controlled trials. Breast Care (Basel). 2015;10(4):240-245. doi:10.1159/000439007.

5. Koulis TA, Phan T, Olivotto IA. Hypofractionated whole breast radiotherapy: current perspectives. Breast Cancer (Dove Med Press). 2015;7:363-370. doi:10.2147/BCTT.S81710.

6. Hickey BE, James ML, Lehman M, et al. Hypofractionated radiation therapy for early breast cancer. Cochrane Database Syst Rev. 2016;(7):CD003860.

7. Yarnold JR, Brunt AM, Chatterjee S, Somaiah N, Kirby AM. From 25 fractions to five: how hypofractionation has revolutionised adjuvant breast radiotherapy. Clin Oncol (R Coll Radiol). 2022;34(5):332–339. doi:10.1016/j.clon.2022.03.001.

8. Haffty BG, Buchholz TA. Hypofractionated breast radiation: preferred standard of care? Lancet Oncol. 2013;14(11):1032-1034. doi:10.1016/S1470-2045(13)70405-4.

9. Brunt AM, Wheatley D, Yarnold J, et al; FAST-Forward Trial Management Group. Acute skin toxicity associated with a 1-week schedule of whole breast radiotherapy compared with a standard 3-week regimen delivered in the UK FAST-Forward Trial. Radiother Oncol. 2016;120(1):114-118. doi:10.1016/j.radonc.2016.02.027.

10. Brunt AM, Haviland JS, Sydenham M, et al. Ten-year results of FAST: a randomized controlled trial of 5-fraction whole-breast radiotherapy for early breast cancer. J Clin Oncol. 2020;38(28):3261-3272. doi:10.1200/JCO.19.02750.

11. Brunt AM, Haviland JS, Wheatley DA, et al; FAST-Forward Trial Management Group. Hypofractionated breast radiotherapy for 1 week versus 3 weeks (FAST-Forward): 5-year efficacy and late normal tissue effects results from a multicentre, non-inferiority, randomised, phase 3 trial. Lancet. 2020;395(10237):1613-1626. doi:10.1016/S0140-6736(20)30932-6.

12. Brunt AM, Haviland JS, Kirby AM, et al. Five-fraction radiotherapy for breast cancer: FAST-Forward to implementation. Clin Oncol (R Coll Radiol). 2021;33(7):430-439. doi:10.1016/j.clon.2021.04.016.

13. Ba MB, Brothwell M, et al. Feasibility and safety of the “one-week breast radiation therapy” program. Clin Oncol (R Coll Radiol). 2024;36(9):e333-e341. doi:10.1016/j.clon.2024.06.045.

14. Deantonio L, Cozzi S, Tunesi S, et al. Hypofractionated radiation therapy for breast cancer: long-term results in a series of 85 patients. Tumori. 2016;102(4):398-403. doi:10.5301/tj.5000511.

15. Smith BD, Bentzen SM, Correa CR, et al. Fractionation for whole breast irradiation: an American Society for Radiation Oncology (ASTRO) evidence-based guideline. Int J Radiat Oncol Biol Phys. 2011;81(1):59-68. doi:10.1016/j.ijrobp.2010.04.042.

16. Smith BD, Bellon JR, Blitzblau R, et al. Radiation therapy for the whole breast: executive summary of an American Society for Radiation Oncology (ASTRO) guideline. Pract Radiat Oncol. 2018;8(3):145-152. doi:10.1016/j.prro.2018.01.012.

17. The Royal College of Radiologists. Radiotherapy dose fractionation - Breast cancer. In: Radiotherapy Dose Fractionation, 4th ed. London: The Royal College of Radiologists; 2023.

18. National Institute for Health and Care Excellence (NICE). 2022 exceptional surveillance of early and locally advanced breast cancer: diagnosis and management (NG101). London: NICE; 2022.

19. Freitas NMA, Rosa AA, Castilho MS, et al. Hypofractionated whole and partial breast irradiation: Brazilian Society of Radiotherapy (SBRT) consensus. Rep Pract Oncol Radiother. 2025;30(2):236-245. doi:10.5603/rpor.105862.

20. Polgár C, van Limbergen E, Pötter R, et al. Radiotherapy of breast cancer- professional guideline. Strahlenther Onkol. 2022;198(4):279-291.

21. Bekelman JE, Sylwestrzak G, Barron J, et al. Uptake and costs of hypofractionated versus conventional whole-breast irradiation after breast-conserving surgery in the United States, 2008-2013. JAMA. 2014;312(23):2542-2550.

22. Wang EH, Mougalian SS, Soulos PR, et al. Adoption of hypofractionated whole-breast irradiation for early-stage breast cancer: a National Cancer Data Base analysis. Int J Radiat Oncol Biol Phys. 2014;90(5):993-1000.

23. Jagsi R, Falchook AD, Hendrix LH, Curry H, Chen RC. Adoption of hypofractionated radiation therapy for breast cancer after publication of randomized trials. Int J Radiat Oncol Biol Phys. 2014;90(5):1001-1009.

24. Campos JAS, Veillon GA, et al. Hypofractionated radiation therapy for early breast cancer: follow up of a new treatment standard. Rep Pract Oncol Radiother. 2020;25(6):876-881. doi:10.1016/j.rpor.2020.08.013.